Alcoholclausule kost binnenvaartondernemer dekking na aanvaring sluis Iffezheim

In dit artikel:

TVM hoeft de schade na de aanvaring van motorvrachtschip La Primavera met een gesloten sluisdeur bij Iffezheim in november 2023 niet te vergoeden. Dat heeft de Rechtbank Noord-Nederland geoordeeld in het geschil met eigenaar Kitoenia Shipping B.V. De stuurvrouw, die op dat moment alleen in de stuurhut was, had meer alcohol gebruikt dan wettelijk was toegestaan en mocht het schip daarom niet besturen.

De La Primavera voer op een uitgezette koers met behulp van een trackpilot en botste zonder snelheid te verminderen tegen de deur van de rechterkolk. De schipper, tevens bestuurder van Kitoenia, was niet aan het roer. Aan boord waren bovendien de marifoonkanalen verkeerd ingesteld, stond het wachtalarm van de trackpilot uit of te zacht en bleef de stuurvrouw langer alleen op wacht dan afgesproken. De rechtbank stelde niet vast dat deze omstandigheden de directe oorzaak van de aanvaring waren.

In de verzekeringsvoorwaarden stond echter dat schade niet verzekerd is wanneer die ontstaat terwijl de bestuurder van het vaartuig door alcoholgebruik wettelijk niet mag varen. Volgens de rechtbank is het woord ‘terwijl’ doorslaggevend: TVM hoefde niet te bewijzen dat de alcohol rechtstreeks tot de aanvaring had geleid. De clausule sluit het risico al uit zodra iemand onder deze omstandigheden het schip bestuurt. Alleen als alcohol onmogelijk met de schade in verband kan worden gebracht, zou dat anders kunnen zijn. Daarvan was hier geen sprake. De rechtbank achtte ook het argument dat de stuurvrouw mogelijk door een andere medische oorzaak buiten bewustzijn was geraakt onvoldoende onderbouwd.

Kitoenia claimde ruim 315.000 euro van TVM voor onder meer schade aan het schip, gemiste vrachtinkomsten en kosten. De schade aan de sluis was daarin niet opgenomen en werd voorlopig op ongeveer 2,5 miljoen euro geraamd. Duitsland legde in april 2024 beslag op de La Primavera als zekerheid voor die schade. Het schip mocht vanaf juli 2024 weer varen, maar het beslag bleef bestaan. In Duitsland lopen daarnaast civiele procedures tegen Kitoenia, de stuurvrouw en de schipper. De stuurvrouw werd in november 2024 strafrechtelijk veroordeeld wegens het nalatig in gevaar brengen van het scheepvaartverkeer; volgens de Duitse strafrechter was zij door alcoholgebruik in slaap gevallen. Tegen die veroordeling ging zij in beroep.

Kitoenia kon volgens de polis nog dekking krijgen als het bedrijf geen verwijt kon worden gemaakt. Ook daarin slaagde de onderneming niet. Dezelfde stuurvrouw was in 2020 al onder invloed achter het roer aangetroffen en kreeg daarvoor, net als de schipper, strafrechtelijke gevolgen. In 2021 testte zij buiten werktijd opnieuw positief op alcohol, wat bij de schipper bekend was. Hoewel Kitoenia een beleid had waarin stond dat een positief getest bemanningslid direct uit functie moest worden gezet en van boord moest worden verwijderd, werd dat beleid niet daadwerkelijk gehandhaafd. De stuurvrouw mocht later opnieuw zelfstandig varen.

De rechtbank oordeelde dat Kitoenia daardoor een bekend risico bewust had laten voortbestaan. Het mogelijke faillissement van de onderneming als gevolg van het verlies van de dekking maakte dat niet anders. Alle vorderingen werden afgewezen. Kitoenia moet bovendien 14.937 euro aan proceskosten betalen. Het vonnis onderstreept dat werkgevers in de binnenvaart alcoholbeleid daadwerkelijk moeten uitvoeren en ook eerdere incidenten, adequate communicatieapparatuur, een hoorbaar wachtalarm en duidelijke wachtwisselingen serieus moeten aanpakken.