Als het werkt: GZ-curve

zondag, 22 november 2026 (09:02) - Weekblad Schuttevaer

In dit artikel:

De zeewaardigheid van een schip draait niet alleen om blijven drijven, maar ook om het vermogen om na een helling weer rechtop te komen. De eisen verschillen per scheepstype en vaargebied: offshorevaartuigen krijgen bijvoorbeeld te maken met hoge golven, terwijl cruiseschepen relatief veel wind vangen. Helling kan ontstaan door asymmetrische belading, wind of golven. Het bijbehorende kenterende moment wordt tegengewerkt door het herstellende moment.

De stabiliteit wordt vaak beoordeeld met de GZ-curve. Die toont voor verschillende hellingshoeken de afstand tussen het zwaartepunt en het aangrijpingspunt van de opwaartse kracht, de zogenoemde GZ. Een schip is stabiel wanneer het na een verstoring terugkeert naar zijn oorspronkelijke positie. Als het in de helling blijft liggen, is het indifferent; wanneer de helling verder toeneemt, is het instabiel en kan het kapseizen.

De helling van de GZ-curve bij de oorsprong zegt iets over de initiële stabiliteit. De GZ-waarde neemt aanvankelijk toe, maar daalt later weer, onder meer wanneer het dek in het water komt. Een groter vrijboord vergroot doorgaans de stabiliteit. Waar de curve opnieuw door nul gaat, ligt de kenterhoek: vanaf die hoek kan een kleine verstoring omslaan veroorzaken.

De International Maritime Organization (IMO) schrijft voor dat de stabiliteit voor classificatie wordt gecontroleerd. Veelgebruikte eisen zijn dat de maximale GZ pas boven 30 graden helling optreedt en dat het oppervlak onder de curve groot genoeg is. Tijdens het ontwerp wordt de curve met computerprogramma’s berekend voor verschillende beladingen en situaties, zoals volgelopen waterdichte compartimenten. Daarbij tellen vooral waterdichte constructies mee; containers gelden doorgaans niet als drijfvermogen, terwijl hout onder voorwaarden wel kan meetellen. Zo helpen de berekeningen bepalen of een schip veilig gebouwd kan worden en wanneer het na schade dreigt te kapseizen.

BEKIJK OOK:

Vandaag Inside: Johan Derksen ziet groei Wibra: 'Teken dat het slecht gaat met economie'