Als het werkt: hoe konden de Liberty-schepen zo snel worden gebouwd?
In dit artikel:
Tijdens de Slag om de Atlantische Oceaan zette de VS een productierace in om meer vrachtvaarders te bouwen dan Duitsland kon doen zinken, zodat de geallieerden bevoorrading over de oceaan konden veiligstellen. Centraal in dat verhaal stond de Liberty ship: een eenvoudig 135 meter lange oceaanstomer met een traditionele triple-expansie stoommachine, maar gebouwd op een radicaal andere manier.
Opdrachtgever en drijvende kracht was steenbouwer en dammenbouwer Henry J. Kaiser. Hij kreeg de opdracht van de US Maritime Commission en beloofde opvallend hoge output vanaf een werf in Californië die nog nooit een schip had afgeleverd. Kaisers onderscheidende idee: schepen produceren als consumentenproducten. Zijn hoofdingenieur Clay Bedford bestudeerde Henry Fords autofabriek en voerde een lopende-bandachtige, opgesplitste bouwmethode in: onderdelen werden als blokken prefabriceren, verplaatsten per rails en kranen en vervolgens samengevoegd. In plaats van het tijdrovende klinken schakelde men over op lassen — eenvoudiger, lichter en sneller werk voor grotendeels ongeschoolde arbeidskrachten.
De nieuwe methode maakte het mogelijk tienduizenden arbeiders tegelijk in eenvoudige, repetitieve taken in te zetten: huisvrouwen, boeren, leraren, scholieren en zelfs grootmoeders leerden één handeling, zoals het lassen van dekplaten of het plaatsen van waterdichte schotten. Waar traditionele scheepsbouwers sceptisch waren, bewezen de cijfers hun ongelijk: de bouwtijden kelderden van 197 dagen voor het eerste schip naar een gemiddelde van 42 dagen. Drie Kaiser-werfvestigingen (waaronder Oregon en Richmond) concurreerden om snelheid; een werf zette een record neer door een schip in minder dan vier dagen te voltooien (start middernacht 8 november 1942, te water 12 november rond 15:00).
De Liberties waren geen esthetische hoogstandjes, maar vervulden het doel: massatransport van materiaal en voertuigen over de Atlantische Oceaan. Kaisers methoden — massaproductie, prefabricage en lassen — versnelden de scheepsbouw ingrijpend en droegen wezenlijk bij aan de geallieerde overwinning door logistieke capaciteit te waarborgen. Als extra context: in de oorlogsjaren werden uiteindelijk duizenden Liberty ships geproduceerd, waarmee ze een sleutelfunctie in de geallieerde toevoerlijnen vervulden.