Als het werkt: kostbaar scheepsstaal

In dit artikel:

Eigenlijk "oud staal" kan goud waard zijn: wie een circa 100 jaar oud schip aanbiedt voor sloop, kan onder strikte voorwaarden tot tienmaal de gebruikelijke prijs voor modern staal bedingen. Cruciaal is dat het metaal onberoerd moet zijn gebleven sinds bouw of zinken — geen nieuwe klinknagels, lasnaden of blootstelling aan lucht — omdat alleen dan het staal vrij is van radioactieve deeltjes uit de atmosfeer.

De grensdatum is 16 juli 1945, de dag van de eerste atoombomproef in New Mexico. De daaropvolgende bovengrondse kernproeven bliezen radioactieve deeltjes (zoals uranium- en plutoniumisotopen) de lucht in; die deeltjes zijn wereldwijd in de omgeving terechtgekomen en werden later tijdens het stalen smelten in het metaal ingebracht. Sinds de omschakeling naar moderne hoogovens, waarbij door het vloeibare staal een krachtige luchtstroom wordt geblazen, is het onmogelijk geworden nieuw staal te maken zonder sporen van die atmosfeerdeeltjes. Daardoor bestaat sinds 1945 geen écht stralingsarm staal meer.

Voor mensen vormen die lage radioactieve niveaus nauwelijks een gezondheidsrisico — ze zijn veel lager dan bijvoorbeeld bij vliegreizen of natuurlijke radon‑achtergrond — maar voor precieze meetapparatuur en medische beeldvorming zijn zulke minimale achtergrondbronnen wél problematisch. Röntgensystemen, Geigertellers en andere instrumenten vragen om materiaal met extreem lage achtergrondstraling. Daarom is ongecontamineerd vooroorlogs staal — vaak te vinden in onaangeroerde scheepswrakken op de zeebodem, of schepen die vóór 1945 vergingen, zoals de in 1919 gezonken Duitse vloot — zeer gewild en duur bij demontage.