Als het werkt: Operation See Löwe
In dit artikel:
Na de Duitse veroveringen in 1940 ontstond het plan Operation See Löwe: een invasie van Zuid-Engeland waarvoor grote aantallen landingsvaartuigen nodig waren. De Wehrmacht bekeek daarbij Nederland als bron van schepen en eiste honderden binnenvaartschepen — vooral de Kempenaars — op om omgebouwd te worden tot pantserende landingsvaartuigen. Daarnaast ontwikkelde majoor Fritz Siebel, een luchtmachtofficier, een geheel eigen constructie op basis van bestaande pontons; die combinatie van ideeën kreeg in Nederland spottend de bijnaam "Circus Siebel".
Wat de Kempenaars betreft: ruim duizend schepen werden van hun boeg ontdaan en voorzien van een opklapbare oprijschuif, zodat vrachtwagens en tanks over het strand zouden kunnen rijden. Veel van deze schepen waren houten binnenvaartschepen zonder eigen voortstuwing; twee omgebouwde Kempenaars zouden daarom door één sleepboot over zee getrokken moeten worden en bij laag water droogvallen om te kunnen ontschepen — een procedure die hen kwetsbaar maakte voor Brits vuur.
Siebel’s alternatief gebruikte voorraden pontons en brugdelen om catamaran-achtige platforms te bouwen: twee pontons met dwars gelegde brugdelen vormden een dek waarop wapentuig, voertuigen en troepen konden staan. Omdat zulke pontons geen motor hadden, werd er een speciaal "achterschip" bedacht met motoren en brandstoftanks. Eerst bedacht men afgedankte vliegtuigmotoren met luchtpropellers, maar die maakten zo’n lawaai dat boordcommunicatie en bevelvoering vrijwel onmogelijk werden. Bovendien waren de pontonconstructies met zeer laag vrijboord slecht geschikt voor zeegang. Latere uitvoeringen vervingen vliegtuigpropellers door scheepsschroeven die werden aangedreven door vrachtwagenmotoren via lange assen die ver achter het ponton uitstaken.
Veel van deze ontwerpen en ombouwwerkzaamheden werden in Rotterdam ontwikkeld en uitgevoerd; een ontwerpbureau in het Unilevergebouw en werven zoals Feyenoord hielden zo personeel aan het werk. Niet alle gevorderde schepen kwamen uit Nederland; ook kleinere Franse en Belgische spitsen (Gabarit Freycinet) werden ingeschakeld.
Uiteindelijk werden deze constructies nooit gebruikt voor een invasie van Engeland. De Britse overwinning in de Battle of Britain bracht luchtmachtsoverwicht, en de beperkte Duitse marine maakte een amfibische operatie onhaalbaar. Het "Circus" verdween zonder succes, al zijn enkele Siebel-typen later elders in Oost-Europa ingezet, bijvoorbeeld op de Donau en op Poolse meren. De plannen illustreren zowel de inventiviteit als de beperkingen van improvisatie onder oorlogsomstandigheden: goedkope, bestaande middelen werden omgebouwd, maar ze konden de technische en operationele eisen van een grootschalige amfibische aanval niet waarmaken.