Als het werkt: pocket battleship Graf Spee

In dit artikel:

De Duitse marine ontwierp na de Eerste Wereldoorlog een nieuw type oorlogsschip dat binnen de beperkingen van het Verdrag van Versailles toch snel en zwaarbewapend moest zijn. De Admiral Graf Spee, waarvan de bouw in 1932 begon, werd het bekendste voorbeeld van het Britse ‘pocket battleship’. Dankzij een grotendeels gelaste romp en zuinige dieselmotoren kon het schip veel bepantsering meenemen en lang op zee blijven. Alleen vitale onderdelen werden zwaar beschermd, waardoor de Graf Spee 28 knopen kon halen en grotere vuurkracht had dan veel even snelle tegenstanders. In werkelijkheid woog het schip bij volledige belading 16.020 ton, ruim boven de verdragslimiet van 10.160 ton.

De Graf Spee kwam in 1936 in dienst als vlaggenschip van de Duitse marine en kreeg in 1938 als eerste Duits schip radar. Na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog werd het ingezet tegen geallieerde koopvaardijschepen en bracht het in korte tijd negen schepen tot zinken. In december 1939 voer het naar Zuid-Amerika, waar het bij de Slag bij de Río de la Plata tegenover drie geallieerde kruisers kwam te staan. Ondanks zijn grotere schootsafstand koos de kapitein ervoor de tegenstander snel te naderen, waardoor de Graf Spee van twee kanten onder vuur kwam te liggen. Het beschadigde schip trok zich terug naar Montevideo.

Uruguay stond slechts 72 uur verblijf toe. De Britten benutten het zeerecht om het vertrek te vertragen en versterkingen te laten aanrukken. Op 17 december verliet de Graf Spee de haven met minder dan vijftig bemanningsleden, ging drie mijl uit de kust voor anker en werd door de eigen bemanning opgeblazen. Het schip brandde drie dagen, waarna geallieerden nog Duitse apparatuur konden bergen.