Binnenvaart beschermt zich beter tegen energiecrises

In dit artikel:

Gasolieclausules in vervoerscontracten maken de binnenvaart weerbaarder tegen plotselinge stijgingen van dieselprijzen, stellen brancheverenigingen Koninklijke Binnenvaart Nederland (KBN) en de Algemene Schippers Vereniging (ASV). De clausule werkt door de vrachtprijs aan te passen aan de actuele gasolieprijs, maar de exacte berekeningswijze verschilt per transport, opdrachtgever en marktsegment.

Belangrijk onderscheid is dat gehuurde schepen per dag betaald worden, terwijl in de vrije markt schippers per ton vervoerde lading worden vergoed. In beide gevallen betaalt de schipper de brandstof — ook voor lege vaaruren naar de laadplaats — waardoor het brandstofrisico bij de schipper ligt en hij op prijsfluctuaties moet inspelen. Daardoor is het opnemen van een brandstofclausule vaak cruciaal om onverwachte kosten te dempen.

KBN-voorzitter Ad Koppejan benadrukt dat ondernemers lessen hebben getrokken uit eerdere crises (corona in 2020 en de energieonzekerheid rond 2022) en nu beter zijn voorbereid. “Wie goed gebruikmaakt van brandstofclausules, staat sterker in een onvoorspelbare markt,” aldus Koppejan. ASV-voorzitter Machiel Smitsman, zelf schipper in de zand- en grindvaart, gebruikt zo’n clausule al sinds 2008 en ziet het als een eerlijk verdelingsmechanisme voor hogere kosten. Toch blijft het aan iedere schipper zelf om het in contracten te regelen; praktijkverschillen leiden soms tot verrassingen onder collega’s over wat wel of niet doorberekenbaar is.

In de vrije markt speelt vraag en aanbod een doorslaggevende rol: klanten kunnen een hogere prijs weigeren en reizen gaan dan niet door. Sommige schippers hebben financiële reserves om stil te blijven liggen totdat voorwaarden beter zijn, anderen moeten snel akkoord gaan met lagere tarieven. Schipper Rinus Goudriaan illustreert dat offertes soms maanden vooraf worden gemaakt, waardoor een clausule onmisbaar is om later prijsschommelingen op te vangen.

Conclusie: gasolieclausules dekken niet alle risico’s, maar zijn voor veel schippers een essentieel instrument geworden om exploitatiekosten voorspelbaarder te maken en de samenwerking met opdrachtgevers te stabiliseren in een sector die gevoelig is voor geopolitieke en economische schokken.