Binnenvaart kan nu al inspelen op goederenstromen van de toekomst

In dit artikel:

De binnenvaart moet volgens maritiem innovatiespecialist Poul van den Elshout niet wachten tot nieuwe goederenstromen ontstaan, maar al bij het ontwerp van industriële projecten worden meegenomen. Door energie- en circulaire transitie verdwijnen kolen en veranderen oliestromen, terwijl nieuwe lading ontstaat, zoals gerecycled staal, biomassa, batterijmaterialen, circulaire bouwmaterialen, CO₂, waterstofdragers en methanol. Van den Elshout noemt dit “modal design”, waarbij vervoer over water het uitgangspunt is in plaats van een latere verschuiving van vracht van de weg naar spoor of binnenvaart.

Bij recyclingclusters, waterstofhubs, batterijlocaties en circulaire industriegebieden moet volgens hem al bij de locatiekeuze rekening worden gehouden met kades, overslagpunten en vaarwegen. Regionale hubs kunnen materialen uit een gebied van 30 tot 50 kilometer verzamelen, sorteren en voorbewerken. Kleine en middelgrote schepen brengen die gebundelde stromen vervolgens naar grotere industriële clusters. Dat model kan ook worden toegepast op bouwmaterialen, biomassa, afval, CO₂ en nieuwe energiedragers.

Om investeringen in gespecialiseerde en emissievrije schepen mogelijk te maken, moeten verladers, operators, vlootinvesteerders en infrastructuurbeheerders vanaf het begin samenwerken. Langjarige afspraken over een basisvolume, bijvoorbeeld voor tien jaar, kunnen banken en fondsen voldoende zekerheid bieden om schepen te financieren en aan te passen.

Van den Elshout pleit daarom voor pilots langs onder meer de Rijn, Waal en IJssel en voor een verplichte “Waterway-by-Design-toets” bij grote publieke investeringen. Daarbij wordt onderzocht welke volumes beschikbaar zijn, welke lading kan worden gebundeld, welke infrastructuur nodig is en welk scheepstype past. Zo kunnen nieuwe industriële ketens vanaf de start met het water worden verbonden. Volgens Van den Elshout ligt de grootste groeikans voor de binnenvaart niet alleen in bestaande lading, maar vooral in de toekomstige stromen die Europa nu opbouwt.