Boek: van meisje aan de wal naar aflosser op 135 meter containerschepen
In dit artikel:
Marije van Schaik (1971) heeft Wrijfhout uitgebracht, een persoonlijk relaas over drie decennia leven en werken in de Nederlandse binnenvaart. Ze stapte in 1991 als negentienjarige aan boord van de Kempenaar die ze samen met haar toenmalige echtgenoot kocht. Aan boord kreeg ze vier kinderen; veel van het boek is geschreven voor hen en toekomstige kleinkinderen, gebaseerd op dagboekaantekeningen die ze door de jaren bijhield. De titel verwijst beeldend naar haar rol: als beschermend element aan boord van het gezinsschip.
De boekpresentatie vond op 2 mei plaats aan boord van Vessel 11 in Rotterdam, waar Marije de eerste exemplaren uitreikte aan haar kinderen. Wrijfhout beschrijft de praktische en emotionele kanten van het leven op het water tussen ongeveer 1990 en 2020: het geïsoleerde bestaan in de jaren zonder internet en mobiele telefoons, de gevaren voor opgroeiende kinderen (zoals verdrinkingsrisico), en de voortdurende noodzaak van plannen en aanpassen. Tegelijkertijd komt de aantrekkingskracht van de vaart aan bod: de vrijheid, het onderweg zijn en de bijzondere plekken die voorbijtrekken.
Praktische ontwikkelingen in de sector krijgen ruime aandacht. Ze belicht de invoering en verbetering van het LOVK-lespakket voor varende kleuters en de frequente keuze voor internaatonderwijs, met de emotionele tol die dat vroegere gezinsschema eiste. Van Schaik vertelt ook over logistieke en veiligheidsproblemen aan wal—zoals onbegrip van beveiligers op haventerreinen—en over grote tegenslagen op zee en in de scheepsbouw: hun eerste schip bleek defecten te hebben, een bouwcasco in China liep bijna verloren en brand op een tijdelijk schip maakte dat wonen aan boord tijdelijk onmogelijk.
Persoonlijk maakte ze een omslag: na enkele jaren aan wal en het opgroeien van de kinderen keerde ze terug naar de vaart, maar nu als zzp’er en afloskapitein. Ze had al veel papieren, maar behaalde pas recent het officiële radardiploma. Over haar positie als vrouw in een traditioneel mannenmilieu zegt ze dat ze over het algemeen goed ontvangen wordt en dat er zelfs schepen zijn waar voor haar gekookt wordt; ze genoot ook van periodes in volledig vrouwelijk bemande teams.
Een terugkerende boodschap in het boek is praktisch advies aan collega-schippers: bouw een leven naast het varen. De komst van internet maakte communiceren en het combineren van taken makkelijker, maar zorgde ook voor een 24-uurscultuur waarin beschikbaarheid constant is. Van Schaik woont in Den Haag, was mede-eigenaar van drie schepen met de naam Princess en werkt nu als tweede kapitein op verschillende scheepstypen en als hostess bij Cruise Terminal Rotterdam.
Wrijfhout is in eigen beheer uitgegeven; belangstelling kan zich richten tot wrijfhout@yahoo.com. Vooraf verkrijgbaar bij boekhandel Brugzicht (Krimpen aan den IJssel) en het Binnenvaartmuseum in Dordrecht.