Diaconaal havenwerker Peter: 'Omkijken naar de mens achter dit rauwe werk'

In dit artikel:

Peter van Wijk werkt sinds maart als diaconaal havenwerker voor zeevarenden in het Rijnmondgebied — van de Tweede Maasvlakte tot Dordrecht — een functie die zijn eerdere ervaringen in de gehandicaptenzorg, als bezoekvrijwilliger in een tbs-kliniek en een jaar als matroos samenbrengt. Gestationeerd via de Protestantse Kerk en gedetacheerd bij het Protestants Koopvaardijkwerk Rijnmond (PKWR), is hij momenteel de enige persoon in deze rol voor het ruime werkgebied.

Van Wijk vervult een sociaal‑pastoraal takenpakket: hij bezoekt bemanningen aan boord, biedt praktische hulp, luistert en signaleert omstandigheden en onderlinge verhoudingen op schepen. Daarbij bouwt hij voort op een netwerk van ervaren havengangers — seamen’s missions zoals The Bridge (Oostvoorne) en Zeemanshuis Flying Angel (Schiedam), Seamen’s Christian Friend Society Rotterdam en zelfs Duitse missies — die hem ondersteunen bij scheepsbezoeken, het ophalen van zeevarenden en het leren van port‑instructies. Dankzij die begeleiding hoeft hij niet alles alleen uit te zoeken, maar beschouwt hij de aanstelling nog steeds als een “grote sprong in het diepe”.

Hij wil net zo’n vertrouwde figuur worden als zijn voorganger Rijk van Lent, die drie decennia voor zeevarenden zorgde. Van Wijk ziet dat vooral lagere rangen aan boord sterk afhankelijk zijn van de kapitein en daardoor veel vatbaar zijn voor stress en onvrede. Veel zeevarenden werken maandenlang van huis, vooral om hun gezin te onderhouden, en spreken zelden over de emotionele last die dat meebrengt. Vanuit zijn bezoekvrijwilligerswerk in de tbs‑kliniek trekt hij parallellen tussen gevangenen en zeevarenden: beiden kunnen zich letterlijk of figuurlijk gevangen voelen, afhankelijk van externe regels en efficiëntie-eisen van terminals.

Een belangrijk aandachtsgebied voor Van Wijk is het vergemakkelijken van walverlof. Hij wil met terminals in gesprek over het belang en het recht op verlof, omdat beperkingen op shore leave grote gevolgen hebben voor het welzijn van bemanningen. Ook waarschuwt hij voor “zeeblindheid”: het onbewust negeren van het cruciale werk van zeevarenden, terwijl de samenleving en economie sterk van hen afhangen.

Kortom: Van Wijk wil praktisch en pastorale steun bieden, bruggen bouwen tussen zeevarenden en haveninstanties, en het menselijke verhaal achter het ruwe werk van de scheepvaart zichtbaar en serieus houden. Context: wereldwijde discussies over crew welfare, langdurige afwezigheid van huis en werkeisen maken dit soort lokale, sociale steun steeds belangrijker voor de mentale gezondheid en rechten van zeevarenden.