Een hogere ETS-rekening bouwt nog geen schonere Nederlandse vloot

In dit artikel:

Het Europese emissiehandelssysteem (ETS) is volgens Gisele Widdershoven alleen onvoldoende om de scheepvaart snel te verduurzamen. De CO2-heffing maakt uitstoten duurder, maar kan tegelijk de financiële ruimte van reders verkleinen om te investeren in zuinigere schepen. Dat is problematisch omdat zulke investeringen zich over tientallen jaren terugverdienen, terwijl vrachtcontracten, brandstofprijzen en regelgeving onzeker zijn. Ook banken eisen voorspelbare inkomsten en zekerheid over de waarde van schepen.

Widdershoven pleit daarom voor een overgangssubsidie op schone brandstoffen en voor het gericht terugsluizen van ETS-opbrengsten naar de maritieme sector. De Europese Commissie heeft daarvoor het Sustainable Maritime Alternative Propulsion-mechanisme voorgesteld. Het plan zou tussen 2028 en 2040 maximaal 110 miljoen emissierechten beschikbaar kunnen stellen, maar de precieze uitwerking moet nog worden vastgesteld. Volgens Widdershoven moeten reders vooraf zekerheid hebben dat aangekondigde steun ook daadwerkelijk beschikbaar komt, zodat banken die kunnen meenemen in hun financiering.

De steun moet zowel nieuwe als bestaande schepen helpen verduurzamen. Een schip dat geschikt is voor methanol heeft immers nog geen toegang tot voldoende betaalbare duurzame methanol. Meerjarige steun kan het prijsverschil met conventionele brandstoffen verkleinen. Daarbij moeten de besparingen op emissierechten worden meegerekend, zodat bedrijven niet meer subsidie ontvangen dan nodig is. Garanties, passende leningen en voldoende infrastructuur om alternatieve brandstoffen te bunkeren zijn eveneens noodzakelijk.

Verder moeten de kosten en voordelen eerlijker worden verdeeld tussen scheepseigenaren en charteraars. Eigenaren betalen vaak voor efficiëntere schepen, terwijl charteraars profiteren van lagere brandstofkosten. Ook moeten kleinere en middelgrote reders toegang houden tot regelingen en mogen subsidies niet vooral leiden tot hogere brandstofprijzen of grotere marges voor leveranciers.

Tot slot moeten Europese maatregelen aansluiten op internationale afspraken van de Internationale Maritieme Organisatie. Een internationaal akkoord mag het Europese systeem niet automatisch vervangen voordat vaststaat dat het voldoende uitstoot reduceert. Alleen een hogere ETS-rekening leidt volgens Widdershoven niet vanzelf tot een schonere Nederlandse vloot; daarvoor zijn financierbare schepen, beschikbare duurzame brandstoffen en klanten die de transitie ondersteunen nodig.