Europa dreigt positie in binnenvaartscheepsbouw te verliezen

In dit artikel:

De Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR) waarschuwt in een recent rapport, Shipbuilding in Inland Navigation, dat Europa zijn voorsprong in de binnenvaartscheepsbouw kan verliezen zonder gerichte steun. De studie, opgesteld op verzoek van de Europese Commissie en bedoeld als input voor een nieuwe Europese maritieme industriële strategie, beoordeelt trends, kansen en risico’s voor de sector in landen als Nederland en Duitsland — waar veel werven momenteel bijna op volle capaciteit draaien — maar ook voor werven in Oost-Europa.

Belangrijkste observaties
- Huidige situatie: de vraag naar nieuwbouw en modernisering is na de coronapandemie teruggekeerd, maar de sector staat voor fundamentele aanpassingen om ook op lange termijn concurrerend te blijven.
- Afhankelijkheid markt: de scheepsbouw volgt de ontwikkeling van binnenvaarttransports; stimulering van vervoer over water heeft direct economisch effect op orderboeken van werven.
- Energietransitie: de overstap naar schonere aandrijvingen en alternatieve brandstoffen (bijv. waterstof, methanol, hybride systemen) is een belangrijke investeringsmotor, maar veel rederijen hebben onvoldoende eigen vermogen om deze investeringen te financieren.

Knelpunten
- Grote tekorten aan gekwalificeerd technisch personeel bij werven en toeleveranciers, terwijl schepen technologisch complexer worden.
- Sterke buitenlandse afhankelijkheid voor casco-productie, met name uit China, wat zowel economische als geopolitieke risico’s oplevert.
- Noodzaak om de Europese toeleveringsketen en inspectiecapaciteit op te schalen.

Aanbevelingen van de CCR
- Meer financiële ondersteuning vanuit Europese en nationale overheden via subsidies, onderzoeksprogramma’s en EU-fondsen gericht op vergroening en innovatie.
- De binnenvaart expliciet opnemen in het Europese industriebeleid en in de maritieme industriële strategie.
- Investeren in opleiding en bijscholing om technisch personeel aan te trekken en te behouden.
- Beschermen en verder ontwikkelen van Europese expertise in technische afbouw — een segment dat tot circa 75% van de totale bouwkosten beslaat — en verminderen van casco-afhankelijkheid door capaciteit in Europese werven te versterken.

Kansen
- De energietransitie en strengere milieuregels stimuleren innovatie en retrofitmarkt (motorvervangingen, energie-efficiëntie).
- Groei in riviercruiseschepen en vraag naar grotere, efficiëntere en ondiepere vrachtvaartuigen door veranderende riviercondities (bijv. lage waterstanden op Rijn en Donau).

Kort: zonder gerichte beleidsmaatregelen, investeringen in personeel en versterking van de Europese keten loopt de binnenvaartscheepsbouw het risico terrein te verliezen, juist nu de markt door verduurzaming en logistieke veranderingen nieuwe kansen biedt.