Extreem laagwater zet logistiek onder hoogspanning

In dit artikel:

Extreem laagwater op de Rijn ontwrichtte afgelopen zomer de binnenvaart en maakte het vervoer van goederen aanzienlijk duurder. Schepen konden veel minder lading meenemen, waardoor soms twee keer zoveel vaartuigen nodig waren voor dezelfde hoeveelheid vracht. Volgens Ricky Voorn van Evofenedex konden grote schepen in sommige gevallen nog maar 20 procent van hun normale lading vervoeren.

Van Nieuwpoort Bouwgrondstoffen moest voor het transport van zand, grind en split vanuit Zuid-Duitsland en via de Rijn ongeveer tachtig schepen inzetten in plaats van de gebruikelijke veertig. Naast vaste tarieven voor de reguliere schepen betaalde het bedrijf voor extra capaciteit marktprijzen, die soms verdubbelden. Ook werden 10 tot 20 procent meer vrachtwagens ingezet en kwamen extra depots voor zee-import van zand. Wegtransport was echter eveneens beperkt en duurder door brandstofprijzen en de vrachtwagenheffing. Zodra er in Duitsland en Oostenrijk weer voldoende regen valt, kunnen de tarieven volgens Van Nieuwpoort-directeur Pim van Baaren normaliseren.

De gevolgen bleven niet beperkt tot de scheepvaart. In Deventer was de binnenhaven van 1 augustus tot begin september gesloten, omdat het waterpeilverschil tussen de IJssel en de haven de deuren van de Prins Bernardsluis kon beschadigen. Goederen moesten daarom via Kampen en Zwolle worden aangevoerd en met vrachtwagens van en naar Deventer worden vervoerd. Wethouder Lars Wijnhoud waarschuwde voor grote economische schade en vroeg namens Deventer en de Regio Stedendriehoek minister Vincent Karremans van Infrastructuur en Waterstaat om compensatie en steunmaatregelen.

De regio wil bovendien een landelijke aanpak voor de verdeling van Rijnwater bij Lobith, zodat de bevaarbaarheid van de Waal, de IJssel en regionale havens beter wordt beschermd. Bedrijven zouden volgens Wijnhoud vooraf scenario’s moeten uitwerken voor een snelle overstap naar weg- of spoorvervoer. Ook is meer overheidsregie nodig om blijvende voorzieningen te ontwikkelen.

Expediteur Trans Ocean Pacific verplaatste lading voor het Twentekanaal naar vrachtwagens en zendingen richting Basel naar treinen. De meerkosten werden aan klanten doorberekend. Grote klanten vragen inmiddels om vooraf vastgelegde tarieven voor zulke noodoplossingen, zodat zij meer zekerheid hebben. Net als na de extreme laagwaterperiode van 2018 winnen weg en spoor daardoor opnieuw marktaandeel.

Voor rederijen was vooral het Rijntraject ten zuiden van Duisburg problematisch, met gevolgen voor bestemmingen in Zuid-Duitsland, Noord-Frankrijk en Zwitserland. Danser Group zette schepen die daar niet konden varen tijdelijk in voor andere transporten, zoals kolen en goederen voor een festival in Antwerpen. Directeur Ben Maelissa vindt echter dat landen langs de Rijn te weinig structurele maatregelen hebben genomen. Plannen uit 2018 om water beter vast te houden en op te slaan zijn volgens hem niet uitgevoerd, waardoor dezelfde problemen bij een volgende extreme droogte dreigen terug te keren.