Groeiend tekort zeevarenden maakt defensiestrategie kwetsbaar

In dit artikel:

Het tekort aan Nederlandse zeevarenden begint nu ook de defensieplanning te raken. Defensie leunt voor militair transport steeds sterker op Nederlandse rederijen, maar volgens brigadegeneraal Laurens Jobse is een volledig Nederlandse bemanning op die schepen niet meer realistisch: als dat een eis wordt, blijven er geen inzetbare Nederlandse schepen over. Op 23 juni schetste hij op een symposium van vakbond Nautilus hoe de krijgsmacht zich voorbereidt op grootschalige verplaatsing van materieel, bijvoorbeeld richting Oost-Europa, als de NAVO snel moet reageren op een crisis.

De zorgen zijn groot omdat de aanvoer van maritiem personeel al jaren terugloopt. In 2024 verlieten ongeveer 1200 Nederlandse zeevarenden de sector, terwijl minder dan 1000 mensen instroomden. Ook het aantal zeevaartstudenten daalt verder, terwijl de koopvaardijvloot inmiddels vooral door buitenlandse bemanningen draait. Volgens vakbond Nautilus gaat het probleem breder dan alleen de scheepvaart: ook havens, binnenvaart, offshore en scheepsbouw hebben last van het personeelstekort, wat volgens voorzitter Richard Moti direct raakt aan de nationale weerbaarheid.

Moti pleit daarom voor een landelijk Deltaplan Maritiem Onderwijs, met meer investeringen in opleidingen, stages, financiële steun en werving om jongeren voor de sector te behouden en aan te trekken. Tegelijk bouwt Defensie al langer aan vaste samenwerking met de markt: via de DVVO zijn onder meer het RoRo-schip New Amsterdam en de LoLo-schepen Trika en Plyka langdurig gecontracteerd, zodat ze bij militair transport snel beschikbaar zijn. Jobse onderzoekt bovendien of personeel van commerciële rederijen in crisistijd ook als reservist kan worden ingezet om sneller op te schalen.