Grotere kans op vervuiling van Europese wateren door groeiende schaduwvloot

In dit artikel:

Onderzoekers van de Erasmus School of Economics waarschuwen dat de groei van de zogenoemde schaduwvloot — schepen die zich aan sancties en regels onttrekken — het risico op vervuiling in Europese zeegebieden flink heeft vergroot. Het team analyseerde vooral tankerverkeer dat onder recente sancties valt en maakte tussen 2021 en 2024 meer dan 45 miljoen risicoschattingen op scheepsniveau om potentiële kosten van incidenten in kaart te brengen.

Resultaten tonen sterke verschuivingen in handelspatronen en risico’s. In de Golf van Finland steeg de blootstelling aan vervuilingsrisico’s tussen 2023 en 2024 met meer dan 100 procent; in dat gebied is inmiddels meer dan de helft van de blootstelling toe te schrijven aan schaduwschepen. Regiobreed zijn gesanctioneerde schepen verantwoordelijk voor bijna een derde van het vervuilingsrisico; wereldwijd komt iets meer dan 16 procent van de blootstelling door de schaduwvloot. Ook blijkt dat ongeveer 10 procent van alle maritieme risico’s in de Baltische regio mogelijk niet verzekerd is, wat neerkomt op grofweg 57 miljoen euro.

Door sancties zijn routes van tankers veranderd: sommige tankers leggen langere trajecten door EU-wateren af, waardoor de kans op incidenten stijgt. In de Oostzee namen olietankerbewegingen en daarmee het vervuilingsrisico toe, terwijl chemische en producttankers minder zeemijlen aflegden.

De onderzoekers pleiten voor betere systemen voor maritiem situationeel bewustzijn zodat kuststaten risicovolle schepen sneller kunnen signaleren en ingrijpen. Zoals onderzoekster Sabine Knapp zegt: “De opkomst van schaduwvloten verandert het risicolandschap in Europese wateren fundamenteel.” De studie moet beleidsmakers, verzekeraars en toezichthouders helpen risico’s te begrijpen en te beperken.