Herinneringen ophalen aan kerst op zee
In dit artikel:
Kerst aan boord verschilt fundamenteel van het familieritueel aan wal: zeevarenden vieren met de bemanning, en voor oud-zeelieden zijn die vieringen vaak dierbare herinneringen — tenzij je alleen op de brug staat terwijl de rest in de mess zit. Schuttevaer sprak met veteranen die hun meest opvallende kerstmomenten op zee delen.
Schipperskind Aant Elzinga voer zowel in de binnenvaart als op de grote vaart en beleefde acht kerstfeesten aan boord, op uiteenlopende plekken: van besneeuwd Noorwegen tot zonnige Caribische diners na bevoorrading op Curaçao of rond Houston. Het meest indringende kerstherinnering dateert uit december 1990 tijdens de Tweede Golfoorlog. Elzinga voer toen op de Japan Sea, een containerschip dat via de Middellandse Zee en Rode Zee militaire lading naar de Perzische Golf vervoerde. Stormachtig weer dwong het schip terug naar Malta en later in ballast naar Algeciras om materieel te laden; de ruwe omstandigheden maakten het vrijwel onmogelijk een rustig kerstdiner te houden. Schuine hellingen van 20–30 graden en rondvliegende schalen zorgden ervoor dat het geplande feestmaal werd uitgesteld en pas genoten kon worden toen men ten anker lag bij Gibraltar.
Naast de bijzondere omstandigheden benadrukt Elzinga het sociale vangnet voor zeevarenden: het Nederlands Zeemanshuis bezorgde jaarlijks een kerstpakket en vroeger kwam er ook een kersttelegram van huis. Niet alle berichten waren goed — in 1984 ontving hij aan boord het bericht dat rederij Vinke op instorten stond — wat de feestvreugde temperde, al bracht de rederij alsnog een pakje voor elke bemanningslid. Positievere herinneringen zijn er ook: in 1987 vierde hij kerst in het zonnige Agadir met zelfs iets van walvermaak.
Elzinga sluit met de observatie dat elke kerst op zee bijzonder was en raadt aspirant-zeelieden aan die ervaring op te zoeken. Het verhaal belicht zowel de kameraadschap en tradities die de eenzaamheid verzachten, als de praktische en emotionele uitdagingen van feestdagen ver van huis.