KBN wil actieplan kabinet voor laagwater problemen Oost-Nederland

In dit artikel:

Een brede coalitie van organisaties uit de binnenvaart, logistiek en het bedrijfsleven vraagt het kabinet om vóór het droogteseizoen van 2027 concrete maatregelen te nemen tegen de gevolgen van laagwater in Oost-Nederland. De oproep staat in de position paper ‘De bodem in zicht in Oost-Nederland’, die op dinsdag 13 oktober is aangeboden aan de Tweede Kamer. Onder meer VNO-NCW Midden, Koninklijke Binnenvaart Nederland, Evofenedex en Transport en Logistiek Nederland steunen het document.

De organisaties willen dat het kabinet binnen zes maanden een uitvoerbare routekaart voor de regio presenteert. Daarin moeten deadlines, verantwoordelijke partijen, financiering en afspraken over de uitvoering staan. Een belangrijk onderdeel is een snellere beslissing over een nieuw gemaal bij sluis Eefde. Ook moet de sluis worden aangepast om tijdens het schutten minder water te verliezen. Totdat structurele oplossingen klaar zijn, moet voldoende tijdelijke pompcapaciteit beschikbaar zijn, inclusief afspraken over bediening en onderhoud. Na een stremming moet bovendien genoeg schutcapaciteit beschikbaar blijven om vervoersachterstanden weg te werken.

Verder vragen de organisaties aandacht voor knelpunten bij de haven van Deventer, de sluis bij Doesburg en de stadsbruggen in Zutphen. Voor Zutphen moet worden onderzocht of bruggen kunnen worden aangepast of vervangen om de doorvaarthoogte te vergroten. Ook willen zij onderzoek naar maatregelen om regionaal zoetwater beter vast te houden, te bufferen en te verdelen. Daarbij moeten onder meer de wateraanvoer naar het kanaal Almelo-De Haandrik en delen van Drenthe, waterberging in Nederland en Duitsland, de verdeling bij Driel, de rol van het IJsselmeer en het peilbeheer in de IJssel worden bekeken. De opties moeten worden afgewogen op bevaarbaarheid, waterveiligheid, natuur, waterkwaliteit en kosten.

De coalitie pleit daarnaast voor vaste criteria voor het beperken, sluiten en heropenen van vaarwegen en sluizen. Ook moet vooraf duidelijk zijn wanneer watergebruik wordt beperkt en hoe water bij lage afvoeren over de Rijntakken wordt verdeeld. Een gezamenlijk communicatieprotocol moet actuele informatie en prognoses bieden over waterstanden, vaardiepte, doorvaarthoogtes, schutcapaciteit en waterbeschikbaarheid. Waterbeheerders, vaarwegbeheerders, havens en bedrijven krijgen daarin vaste contactpersonen en afspraken over waarschuwingen en updates.

Voor toekomstige droogteperioden moet een operationeel uitwijk- en herstartplan komen met alternatieve routes, overslaglocaties en afspraken over de inzet van weg, spoor en water. De organisaties willen de samenwerking tussen de havens van Zwolle, Twente en Deventer uitbreiden, mobiele overslagvoorzieningen onderzoeken en laagwatergeschikte schepen stimuleren. Tijdelijke verschuiving naar wegvervoer mag volgens hen niet leiden tot een blijvend verlies van goederenstromen voor de binnenvaart.

Omdat wateraanvoer en Rijntransport grensoverschrijdend zijn, vragen de organisaties om nauwere samenwerking met Duitsland en Zwitserland en om Europese cofinanciering, bijvoorbeeld via de Connecting Europe Facility. Europese subsidies mogen noodzakelijke Nederlandse besluiten echter niet vertragen. Het kabinet moet vóór 2027 een operationeel maatregelenpakket vastleggen en jaarlijks over de voortgang rapporteren, waarbij het bedrijfsleven vanaf het begin wordt betrokken.