KPMG: veiligheid tankvaart structureel onder druk door personeelsgebrek
In dit artikel:
De veiligheid in de Nederlandse tank- en chemievaart staat volgens een KPMG-rapport in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat structureel onder druk. Na gesprekken met binnenvaartoperators, chemiebedrijven, veiligheidsadviseurs, de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en brancheorganisaties concludeert het onderzoek dat personeelstekorten leiden tot onervaren bemanning, taalknelpunten en een tekort aan veiligheidsadviseurs — factoren die samen zorgen voor meer bijna-incidenten en aanvaringen.
KPMG benoemt drie kernoorzaken: te veel onervaren kapiteins, taalbarrières bij buitenlandse bemanning en een acuut tekort aan gecertificeerde veiligheidsadviseurs. Opleidingen voor die adviseurs worden regelmatig geannuleerd vanwege gebrek aan belangstelling en de slagingspercentages liggen rond de 40–45 procent. Daardoor bedienen ervaren adviseurs soms tientallen bedrijven tegelijk, met als gevolg dat fysieke inspecties aan boord achterwege blijven en risicosignalen niet tijdig worden opgepikt.
Op de deksbemanning werkt vooral de instroom van niet-EU personeel (bijvoorbeeld uit de Filipijnen) door: de voertaal in de chemievaart is vaak Duits, maar veel nieuwkomers beheersen die taal onvoldoende. Misverstanden bij laden en lossen komen daardoor vaker voor. Bovendien mogen bedrijven de verplichte ADN-bewustwordingscursus zelf invullen, wat grote kwaliteitsverschillen oplevert. Hoge werkdruk zorgt er verder voor dat administratieve controles worden overgeslagen en persoonlijke beschermingsmiddelen niet altijd juist worden gebruikt.
Het rapport doet meerdere aanbevelingen richting IenW. Er moet worden gezocht naar manieren om meer gekwalificeerd personeel en veiligheidsadviseurs aan te trekken, onder meer door toegang voor dekpersoneel van buiten de EU te verruimen. Innovatie — zoals semiautonoom varen en varen op afstand — wordt gezien als belangrijke optie om de personeelsdruk te verlichten, maar bedrijven wachten op heldere wet- en regelgeving; KPMG dringt aan op snelle actie van het ministerie. Ook pleit het voor slimmer toezicht door de ILT en een systeem om beter te leren van bijna-ongevallen.
Op opleidingsgebied raadt KPMG aan om simulatoruren officieel mee te laten tellen voor het vaarbewijs, omdat simulatortrainingen noodsituaties realistisch en veilig kunnen nabootsen. In de praktijk nemen kapiteins bij stress vaak het roer over, waardoor leerlingen belangrijke ervaring mislopen — wat de noodzaak van gestructureerde simulatortraining vergroot.
Daarnaast bestaat er zorg over de echtheid van buitenlandse ADN- en vaardiploma’s; de sector wil een centrale database om fraude tegen te gaan. Zonder snelle verbeteringen in opleiding, toezicht en regelgeving blijft de veiligheid van het vervoer van gevaarlijke stoffen kwetsbaar.