Lauwersoog, de haven die groot werd maar haar charme behield
In dit artikel:
De haven van Lauwersoog is in ruim een decennium getransformeerd van vooral vissersplaats naar een multifunctionele maritieme hub waar visserij nog aanwezig is, maar niet meer het dominante aandeel heeft. Harm Post, directeur van Haven Lauwersoog BV van 2013 tot dit jaar, schetst hoe de inkomsten uit de visserij daalden van ongeveer tachtig naar dertig procent. De vloot krimpt en buitenlandse kotters zijn verdwenen; momenteel liggen er nog zo’n veertig Nederlandse vissersschepen in de haven.
Waar vroeger garnalenkotters en buitenlandse vissers het straatbeeld bepaalden, zijn nu crewtenders voor offshore-windparken vaste gebruikers van de zuidoosthoek van de haven. Ook vestigden zich bedrijven als scheepsbouwer NG Shipyards — in tien jaar gegroeid tot zo’n zeventig werknemers dankzij investeringen zoals een scheepslift — en garnalenpeller Kant, waarvan automatische pelmachines inmiddels circa tien procent van de aanvoer verwerken. De visafslag en de toeristische trek naar een visje blijven, maar de economische mix is duidelijk veranderd: industrie, windenergiesupport en toerisme vullen elkaar aan.
Post heeft tijdens zijn directeurschap sterk ingezet op risicospreiding en opwaardering van de haveninfrastructuur. Onderhoudsachterstanden werden aangepakt, de bereikbaarheid voor auto’s verbeterd en het Westgat tussen Schiermonnikoog en Ameland blijvend verdiept. Duurzaamheid kreeg prioriteit via de Duurzame Havencoalitie: zonnepanelen, nestkasten voor vleermuizen en zwaluwen, vergroening van kades en extra ruimte voor onderwaternatuur dragen bij aan toekomstbestendigheid.
Voor de visserij zelf beloven de komende jaren ingrijpende veranderingen: de saneringsregeling voor de garnalenvloot zal het aantal kotters verder terugbrengen naar ongeveer dertig, er komen beperkingen in visgronden en strengere eisen voor schoner varen. Post voorziet uiteindelijk een kleinere maar levensvatbare en milieuvriendelijker varende vloot; daarnaast zal elektrificatie van rondvaartboten en veerboten de transitie naar schone scheepvaart versnellen. Desondanks zijn veel vissers gedwongen te stoppen of elders werk te zoeken in de binnenvaart of op de grote vaart, wat pijnlijke persoonlijke beslissingen tot gevolg heeft.
Garnalenvisser Lammert Bolt illustreert die menselijke kant: na 35 jaar verlaat hij het vak en verkoopt zijn kotter omdat een opvolger ontbreekt en de toekomst onzeker is. Hij kijkt met gemengde gevoelens terug maar accepteert de veranderingen pragmatisch. Lauwersoog is zo een voorbeeld van een kleine haven die doorgroeit en zich aanpast aan nationale en internationale ontwikkelingen in haveneconomie en energiesector — met kansen voor nieuwe bedrijvigheid, maar ook met verlies en onzekerheid voor traditionele vissers.