Nederland moderniseert meer dan honderd jaar oude Schepenwet waar ook schepen van de Caribische eilanden onder vallen
In dit artikel:
De bijna 115 jaar oude Schepenwet uit 1909 krijgt een moderne update. Sinds 2024 is daaraan gewerkt en de Eerste Kamer nam op 3 februari wijzigingen aan die de wet beter laten aansluiten op huidige praktijk en internationale normen. De herziening betrekt vooral verantwoordelijkheden bij ongevallen, inspecties en handhavingsmogelijkheden.
Wat verandert concreet
- Toezicht en boetes: de scheepvaartinspectie van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) mag bestuurlijke boetes opleggen voor relatief kleine overtredingen zonder eerst naar het Openbaar Ministerie (OM) te gaan. Het boeteplafond stijgt vanwege inflatie van €11.250 (1998) naar €22.500. Uit een ILT-onderzoek blijkt dat boetes naar verwachting niet veelvuldig zullen worden ingezet; tussen 2022 en 2024 trad het OM slechts tien keer op op grond van de Schepenwet, en vaak volstond een waarschuwing gevolgd door verbeteringen.
- Onderzoek bij ongevallen: waar eerder onduidelijkheid bestond over wie formel onderzoek mocht starten na (bijna-)ongevallen, staat nu expliciet dat de ILT dat kan doen. Zij kan formele onderzoeken starten en advies uitbrengen met als doel leren en het verbeteren van de veiligheid op zee.
- Gelijke toepassing binnen het Koninkrijk: de regels worden eenduidiger voor schepen die de vlag van het Koninkrijk voeren. Dat brengt scherpte voor registraties in het Caribisch deel van het Koninkrijk (Aruba, Curaçao, Sint Maarten): Aruba en Sint Maarten hebben geen internationaal vlagregister, wat soms in strijd is met internationale afspraken. De aangepaste wet maakt handhaving en onderzoek gemakkelijker, ongeacht of een schip in Europa of in het Caribisch gebied is ingeschreven.
Achtergrond en vervolg
De Schepenwet vormt nog steeds de kern van Nederlandse maritieme regelgeving voor beroepsvaart (veiligheidseisen, verantwoordelijkheden van kapitein en rederij, arbeidsomstandigheden, preventie en onderzoek). De wijzigingen moeten de veiligheid vergroten en juridische leemtes dichten. Er is nog geen datum bekend voor inwerkingtreding; de wet moet nog in de Staatscourant worden gepubliceerd.