Nederlandse reders mogen geen gewapende beveiligers meer inzetten

In dit artikel:

Nederlandse reders mogen volgens de huidige uitleg van de Wet ter Bescherming Koopvaardij (WtBK) geen particuliere gewapende beveiligers inzetten tegen piraterij rond de Hoorn van Afrika en de Golf van Aden. Onderzoekers van RAND Europe vinden die uitleg onduidelijk en adviseren de overheid haar te herzien. Sinds eind april zijn daar opnieuw zes commerciële schepen door Somalische piraten gekaapt.

De WtBK, die sinds februari 2022 geldt, moest reders naast militaire Vessel Protection Detachments (VPD’s) een flexibeler en goedkoper alternatief bieden. Particuliere beveiligers zijn alleen toegestaan als Defensie geen VPD kan leveren, of wanneer een militair team tot buitensporige kosten of omvaart leidt. Defensie zet sinds eind 2023 geen VPD’s meer in het betreffende gebied vanwege de verslechterde veiligheidssituatie in de Rode Zee. Volgens de huidige interpretatie vervalt daarmee ook de mogelijkheid van private beveiliging, terwijl dat volgens RAND niet duidelijk uit de wet volgt. Alleen wanneer Defensie de risico’s te groot acht, zouden ook particuliere teams kunnen worden uitgesloten.

Vooral kleinere schepen worden hierdoor geraakt: een VPD bestaat uit elf militairen en past vaak niet aan boord. De wet verbeterde volgens betrokken partijen de verzekerbaarheid en concurrentiepositie van Nederlandse schepen, maar het precieze veiligheidseffect is moeilijk vast te stellen. Tijdens de toepassing van de wet vonden geen piraterijgerelateerde geweldsincidenten op Nederlandse schepen plaats, al is de dreiging in 2026 weer sterk toegenomen.

RAND waarschuwt daarnaast voor gebrekkig toezicht op wapens die beveiligingsbedrijven opslaan op zogenoemde floating armouries in internationale wateren. De onderzoekers adviseren strengere controle, mogelijk via opslag en onderhoud van wapens in Nederland. Ook moet de overheid de noodlijdende beveiligingsmarkt ondersteunen, de samenwerking tussen betrokken instanties verbeteren en met oefeningen duidelijk maken hoe bij een daadwerkelijke aanval moet worden gehandeld. Tijdens het onderzoek waren er twee vergunninghouders; inmiddels is er nog één over.