Nederlandse zeevarenden in Perzische Golf: 'Uitzichtloosheid maakt leven aan boord erg zwaar'
In dit artikel:
Tientallen Nederlandse zeevarenden zitten al weken vast aan boord van werkschepen en enkele handelsschepen in de Perzische Golf, omdat rotaties zijn stilgevallen door de oorlogsituatie en geschrapte vluchten. Maritieme vakbond Nautilus ontvangt dagelijks meldingen van bemanningen die ongewis van vertrekdata op schepen moeten blijven; het mentale en praktische gewicht van die onzekerheid is groot.
Twee bemanningsverhalen illustreren de situatie. ‘Chris’, een tweede stuurman, zou in februari volgens zijn gebruikelijke schema van boord gaan maar bleef achter doordat alle vluchten naar Dubai tijdelijk werden gecanceld. Toen zijn schip uiteindelijk koers zette naar Dubai werkte de gps niet goed; de bemanning moest met papieren kaarten en positiechecks bij andere schepen navigeren. Op het vrijwel leeggelopen vliegveld van Dubai maakte hij zich zorgen over de kwetsbaarheid voor drones en raketten, maar na circa drie maanden keerde hij veilig terug. ‘John’ zat met zijn schip in Bahrein; zijn uiteindelijke terugkeer verliep via een lange rit over land naar Riyad en vervolgens via Istanbul naar huis. De dagen in de haven waren gevaarlijk door voortdurende luchtalarmen en rondvliegende onbemande wapens. Op andere schepen zijn bemanningsleden omgekomen omdat zij geen veilige vluchtroute konden vinden.
Nautilus-bestuurder Richard Moti zegt dat veel zeevarenden zwijgen uit angst: rederijen stuurden na het uitbreken van de oorlog brieven waarin contact met externen werd verboden. De bond benadrukt dat leden wél met hen mogen praten, maar begrijpt waarom rederijen voorzichtig zijn — openbaar maken van positie, lading of zelfs eigenaarsstructuren kan risico’s vergroten. Volgens Moti is de communicatie van rederijen echter te algemeen en remmend voor hulp en zichtbaarheid.
Operationeel varen is beperkt: bagger- en werkschepen mogen vaak niet hun normale taken uitvoeren (bijvoorbeeld baggeren zonder betrouwbare gps), maar moeten wel bemand blijven 24/7 volgens maritieme regelgeving. Veel schepen varen nu met minimale bezetting—afhankelijk van het type tussen circa vijf en veertien mensen—waardoor routinewerk en rustpatronen verstoord zijn. Voorraden en maaltijden zijn meestal voldoende, maar leveranciers uit regio’s als Bahrein leveren minder variatie; de situatie is erger op schepen onder dubieuze vlaggen zonder fatsoenlijke voorraden of waterproducenten aan boord.
De voortdurende stress laat zijn sporen: zeevarenden praten zelden openlijk over psychische klachten, maar steeds meer thuisblijvers willen niet terug naar de Golfregio. Nautilus dringt erop aan dat terugkeer op vrijwillige basis gebeurt en waarschuwt werkgevers om aandacht te geven aan mentale gezondheid. Financieel geldt dat men recht heeft op gevarengeld; veel rederijen hebben inmiddels dubbele gage geregeld, maar niet allemaal. De bond geeft recalcitrante rederijen korte tijd om te reageren, daarna wordt de druk opgevoerd. De in het artikel genoemde namen zijn uit veiligheidsoverwegingen gefingeerd.