Negen aanbevelingen voor CoVadem in Deltares-rapport

In dit artikel:

CoVadem moet de betrouwbaarheid van zijn dynamische dieptekaarten verbeteren voordat schippers ze zonder extra voorwaarden kunnen gebruiken om bij laagwater dieper af te laden. Dat schrijft onderzoeksinstituut Deltares in een rapport voor de Topsector Logistiek, naar aanleiding van een rondetafelbijeenkomst eind 2025 met schippers, verladers, verzekeraars en vaarwegbeheerders.

Volgens Deltares geven actuele dieptemetingen schippers meer bruikbare informatie dan de Minst Gepeilde Diepte (MGD), die uitgaat van het ondiepste punt over de volledige vaargeul. CoVadem zoekt binnen die brede geul naar een smallere, diepere vaarstrook van ongeveer 60 meter. In ruim een jaar was de gemeten minimale diepte in die strook 0,61 tot 1,21 meter groter dan de MGD. De onderzoekers benadrukken wel dat eerst duidelijk moet zijn onder welke voorwaarden dit veilig kan.

Deltares ziet beperkingen in de dagelijkse kaarten. De meetdekking is niet overal volledig, objecten van ongeveer een meter kunnen worden gemist en juist bij ondieptes zijn soms weinig meetpunten, omdat schepen die plekken vermijden. Ook lijkt de hoogste bodemligging 10 tot 20 centimeter te laag te worden weergegeven. Omdat een smallere strook minder uitwijkruimte biedt dan de volledige vaargeul, adviseert Deltares bovendien een extra veiligheidsmarge naast de rekening voor squat, de inzinking van een schip tijdens het varen. CoVadem stelt dat zijn kaarten ook laten zien waar een schip binnen de beschikbare ruimte nog veilig kan uitwijken.

Deltares doet negen aanbevelingen aan CoVadem. Zo moet per kaartcel de onzekerheid worden vastgesteld, zodat de veiligheidsmarge daarop kan worden afgestemd. De kaarten moeten daarnaast worden gevalideerd met multibeam-peilingen en die metingen moeten worden gecombineerd met scheepsdata. Ook moet de verwerking per locatie verschillen: op stabiele trajecten kunnen oudere metingen langer bruikbaar blijven dan op dynamische rivieren. Op de Waal kunnen zandduinen bijvoorbeeld tot 100 meter per dag verschuiven, terwijl grindrijke of rustigere trajecten veel minder snel veranderen.

Rijkswaterstaat wordt opgeroepen zijn multibeam-peilingen met CoVadem te delen en gezamenlijk eisen op te stellen voor informatie die geschikt is voor vaarbeslissingen. Volgens CoVadem gebeurt dat nu nog niet, terwijl de Duitse vaarwegbeheerder WSA dergelijke gegevens van de Rijn al deelt. Verzekeraars moeten bepalen wat het gebruik van actuele dieptedata betekent voor aantoonbaar zorgvuldig handelen.

Verder adviseert Deltares om waterdiepteverwachtingen tot vier dagen vooruit te ontwikkelen. CoVadem werkt daaraan, omdat bestaande modellen vooral op hoogwater zijn gericht. Er is ook belangstelling vanuit de cruisevaart en voor vaarwegen zoals de Donau. Het systeem blijft afhankelijk van de bereidheid van schippers om meetgegevens te delen: juist de gezamenlijke data maken nauwkeuriger kaarten mogelijk. CoVadem wil daarvoor meer databoxen inzetten, maar kon door de grote vraag niet direct aan alle aanvragen voldoen.