Opinie: menselijke fout moet niet worden gecriminaliseerd

In dit artikel:

De rechtbank Rotterdam sprak op 27 mei 2026 een binnenvaartschipper vrij die was vervolgd voor opzettelijke lozing en valsheid in geschrift. De zaak draaide om een incident op 14 september 2022, tijdens het laden van styreen bij een terminal op de Maasvlakte. Omdat een ontgassingsleiding niet goed was afgesloten, kwam ongeveer 150 liter styreen vrij, waarvan een deel in het oppervlaktewater belandde.

Voor het laden was de verplichte ADN-veiligheidschecklist ingevuld en ondertekend. Een ADN-gecertificeerde tweede schipper en andere bemanningsleden hadden gecontroleerd of het schip gereed was. Achteraf bleek één aansluiting over het hoofd te zijn gezien. Volgens de rechtbank mocht de eerste schipper vertrouwen op zijn gekwalificeerde collega. Het OM had de ingevulde checklist echter aangemerkt als valsheid in geschrift en de lozing als opzettelijk.

De auteur benadrukt dat ernstige menselijke fouten niet automatisch misdrijven zijn. Checklists, opleidingen en technische maatregelen verkleinen risico’s, maar kunnen menselijke feilbaarheid niet volledig uitsluiten. Onderzoek naar verantwoordelijkheid en mogelijke nalatigheid blijft noodzakelijk, maar er moet onderscheid worden gemaakt tussen een vergissing, nalatigheid, roekeloosheid en bewust handelen.

De zaak roept volgens de auteur ook bredere zorgen op over de veiligheidscultuur. Als medewerkers vrezen dat openheid over een fout tot strafvervolging leidt, zullen zij incidenten mogelijk minder snel melden. Daarmee gaat waardevolle informatie verloren over verkeerde aannames, gemiste controles en bijna-ongelukken, terwijl juist die kennis nodig is om de sector veiliger te maken.

De vrijspraak biedt volgens de auteur niet alleen de schipper duidelijkheid, maar onderstreept voor de hele binnenvaart dat het OM terughoudend moet zijn met het verwijt van opzet. Het vervagen van de grens tussen bewust misdrijf en menselijke fout kan zowel individuen als het leren van incidenten schaden.