Opinie: 'Sluiting Amsterdam-Rijnkanaal is niet te geloven'

In dit artikel:

Rijkswaterstaat heeft het Amsterdam-Rijnkanaal ’s nachts afgesloten wegens personeelstekort bij de verkeersposten. Dat raakt de binnenvaart hard: het kanaal is een van de belangrijkste vaarwegen van Europa en een preventieve sluiting vanwege onvoldoende personeel wordt in het artikel als onaanvaardbaar gezien. Schepen kunnen daardoor noodgedwongen stilliggen, terwijl doorvaren met voldoende afstand en aandacht mogelijk veiliger en praktischer zou zijn.

Verkeersposten hebben de veiligheid op het water historisch sterk verbeterd. Ze houden toezicht, geven zo nodig verkeersbegeleiding en schakelen bij incidenten snel hulpdiensten in. Dat is vooral relevant omdat steeds meer en grotere schepen gevaarlijke of omvangrijke ladingen vervoeren langs dichtbevolkte gebieden. Tegelijkertijd is niet bewezen dat verkeersposten veel ongevallen voorkomen. Incidenten met lading gebeuren meestal in havens of bij laad- en losplaatsen; op de vaarweg blijft schade doorgaans beperkt. Bij goed zicht en overdag vertrouwen veel schippers bovendien liever op hun eigen vakmanschap.

De personeelscrisis kan volgens de auteur ook een aanleiding zijn om de rol van de verkeersposten opnieuw te bekijken. Al twintig jaar bestaan plannen om radar- en verkeersinformatie rechtstreeks aan boord te brengen, zodat walverkeersleiders minder voortdurend alle schepen hoeven te begeleiden. Technisch is dat inmiddels mogelijk. Rijkswaterstaat zou zich dan meer kunnen richten op toezicht, risicovolle verkeersbewegingen en het coördineren van hulpverlening. De beheerder blijft daarbij verantwoordelijk voor de veiligheid en moet zicht houden op wat er op de vaarweg gebeurt.

Een volledige overgang naar walradar, afstandsbediening of autonome scheepvaart is echter nog niet aan de orde. Er is geen landelijke dekking en de sector ontwikkelt verschillende systemen die niet vanzelf op elkaar aansluiten. Ook zullen kunstmatige intelligentie en automatisering de verkeersposten waarschijnlijk veranderen, maar niet volledig overbodig maken. Mogelijk worden ze juist belangrijker als centrale toezicht- en coördinatiepunten.

Als tussenoplossing stelt het artikel voor de actieve verkeersbegeleiding alleen te verminderen op momenten en plaatsen waar die aantoonbaar weinig toevoegt, bijvoorbeeld overdag bij goed zicht en op rechte stukken. Bij mist, slecht weer of complexe verkeerssituaties moet begeleiding beschikbaar blijven. Zo kan de binnenvaart doorvaren, blijft het toezicht van Rijkswaterstaat intact en kan de sector geleidelijk toewerken naar een efficiënter systeem met minder personeel. Een vaarweg sluiten vanwege een tekort aan medewerkers zou in elk geval geen structurele oplossing mogen zijn.