Overal waar u vaart: binnenvaart als flexibele schakel - of als sluitpost?
In dit artikel:
Frank Reijerse (beleidsadviseur Containers, Logistiek & Digitalisering bij Koninklijke Binnenvaart Nederland) waarschuwt dat de vaak geroemde flexibiliteit van de binnenvaart steeds vaker neerkomt op het opvangen van problemen elders in de containerlogistiek. In de praktijk betekent die flexibiliteit dat binnenvaartschepen vertragingen van zeeschepen compenseren, voor volle terminals wachten, of hun planning op het laatste moment aanpassen. Daardoor verandert een vermeend concurrentievoordeel in een structurele verwachting: de binnenvaart moet ruimte maken zodra het ergens knelt.
De knelpunten spelen continu in de containerketen: streng getimede processen (just-in-time, slotreserveringen, cut-offs) tegenover onregelmatige zeetransporten, piekbelasting op terminals, personeelstekorten en storingen. Omdat de binnenvaart vaak de enige modaliteit is die nog kan schuiven, landen kosten en risico’s — extra wachttijd, hogere brandstofkosten, capaciteitsverlies — vooral bij haar. Tegelijk beschermen terminals zich met venstertijden en clausules; vertragingen aan hún kant worden snel als overmacht gezien, terwijl flexibiliteit van de binnenvaart wél wordt geëist.
Die situatie heeft ook personele consequenties. De traditionele cultuur van extra inzet en lange uren wordt minder houdbaar: jongere vaarpersoneel verlangt voorspelbaarheid, rusttijden en perspectief. Structurele onzekerheid in planning maakt het moeilijk om mensen te behouden en nieuwe schippers aan te trekken. Bovendien staan marges onder druk en zijn investeringen in verduurzaming, digitalisering en voldoende bemanning noodzakelijk, maar kostbaar.
Reijerse pleit voor een herwaardering van binnenvaartflexibiliteit: niet langer een vanzelfsprekendheid, maar een onderhandelbaar inzetpunt. De oplossing vraagt gezamenlijke aanpassingen in de keten: realistische planningen, eerlijke verdeling van risico’s, duidelijke contracten en wederkerigheid in flexibiliteit. De binnenvaart zelf moet ook grenzen durven stellen en nee zeggen tegen onredelijke eisen, om zo als volwaardige modaliteit erkend te worden en waarde toe te voegen in plaats van als sluitpost te fungeren.
Kortom: flexibiliteit is een kracht, mits zichtbaar, gewaardeerd en gedeeld — anders blijft er weinig meer dan een onbehoorlijk afgedekte buffer in de logistieke keten.