Overal waar u vaart: vier jaar na de invoering beroepskwalificaties

In dit artikel:

Sinds 2022 gelden in heel Europa nieuwe regels voor medische keuringen en opleidingen in de binnenvaart; waar vroeger vooral afspraken bestonden tussen Rijnlanden, geldt nu een gemeenschappelijke kaderset voor alle lidstaten. In de praktijk blijkt die harmonisatie echter niet volledig: vertalingen, uiteenlopende interpretaties en afwijkende uitvoeringsvormen zorgen voor verschillen tussen landen. Een klein voorbeeld van interpretatieproblemen is een bepaling over keuringen “eens per vijf jaar vanaf het 65e levensjaar” — die kan zowel betekenen “op 65 en daarna elke vijf jaar” als “vanaf 65 eenmaal per vijf jaar”.

Ook de uitvoering varieert: sommige landen geven een fysiek EU-kwalificatiecertificaat, andere werken met een digitale code. Verder blijkt op papier logisch beleid in de praktijk vaak onhandig: opleidingen zijn langer geworden, sluiten minder goed aan op de natuurlijke doorstroom aan boord en ontmoedigen mensen om later met varen te beginnen. Sommige regels zijn zelfs onwerkbaar en vragen aanpassing, maar wijzigingen in Europese wetgeving lopen langzaam; bij de besluiten uit 2017 is een evaluatiemoment vastgelegd dat niet vervroegd kan worden — 2028 komt nu in zicht.

Sinds de invoering kwamen veel vragen en klachten binnen bij KBN (Koninklijke Binnenvaart Nederland). Een deel van de veranderingen is inmiddels geaccepteerd, maar veel onderdelen blijven niet goed aansluiten bij de dagelijkse praktijk. De sector moet nu bepalen waar verbeteringen nodig zijn en hoe die vorm te geven, zodat regelgeving toekomstbestendig en praktisch toepasbaar wordt.

Een concreet voorstel uit de sector is om simulatoruren meer te waarderen: simulators bieden intensieve, realistische oefensituaties die veiligheidskritische manoeuvres mogelijk maken zonder risico’s. Die tijd zou volgens voorstanders (deels) als praktijk- of vaartijd mogen tellen — zeker gezien het huidige gemak waarmee triviale werkzaamheden aan boord als vaartijd worden geregistreerd. Het doel is duidelijk: opleidingen en regels die werken in de realiteit en bijdragen aan goed opgeleide bemanningen.