Rapport Rabobank: laagwater verhoogt vrachtprijzen, maar niet onbeperkt

In dit artikel:

De Nederlandse binnenvaart heeft dit jaar meer omzet behaald doordat laagwater de beschikbare scheepsruimte schaarser en het vervoer duurder maakte. Dat blijkt uit een studie van Rabobank van 15 oktober. Vooral op de spotmarkt konden schippers hogere marges behalen; bij contractvervoer worden doorgaans vooral de extra kosten via een laagwatertoeslag vergoed. In juli lag de omzet van de sector 13 procent hoger dan een jaar eerder.

De gevolgen zijn het sterkst merkbaar op de Rijn. Bij een waterafvoer bij Lobith van meer dan 2.000 kubieke meter per seconde kunnen grote duwstellen hun maximale lading vervoeren. Tussen 2.000 en 1.020 kubieke meter moeten schepen steeds lichter worden geladen, wat schippers proberen te compenseren door vaker te varen. Het aantal scheepsbewegingen steeg deze zomer van ongeveer 130 naar ruim 200 per dag. Onder de grens van 1.020 kubieke meter werkt die oplossing niet meer: sommige schepen kunnen dan niet varen en het totale vervoerde volume daalt snel. Bij 600 kubieke meter blijft dagelijks meer dan 100.000 ton lading liggen. Begin oktober ging nog ongeveer 80.000 ton per dag over de Rijn, tegenover circa 200.000 ton normaal.

Weg en spoor kunnen het verlies maar beperkt opvangen. De binnenvaart vervoert vooral bulkgoederen zoals aardolieproducten, chemicaliën, kunstmest, zand en grind. Eén geladen Rijnschip vervangt gemiddeld 77 tot 105 vrachtwagens; een zwaar duwstel zelfs ruim 550. Sinds juli nam het grensoverschrijdende vrachtwagenverkeer met ongeveer 4 procent toe, terwijl de binnenvaart 20 procent minder vervoerde. De weg ving hooguit 23 procent van dat verlies op en het spoor liet geen duidelijke groei zien, mede door beperkte capaciteit in de Rotterdamse haven.

Voor de Nederlandse economie bleef het directe effect beperkt. Volgens Rabobank daalt de productie in de chemie bij 1 procent hogere vervoerskosten met maximaal 0,1 procent en die van rubber en kunststof met maximaal 0,3 procent; in andere sectoren is geen duidelijk effect vastgesteld. Op langere termijn kunnen verladers wel andere vervoerswijzen zoeken. Door klimaatverandering neemt de kans op langdurig zomers laagwater toe, waardoor de huidige situatie — beperkte economische schade en hogere inkomsten voor de sector — kan omslaan.