Risico nemen én op veilig spelen met de Leerdam

In dit artikel:

De Nederlandse oceaanstomer *Leerdam* staat centraal als symbool van een belangrijke, maar riskante stap in de Nederlandse scheepsbouw. Rond 1880 besloot werf Fijenoord, onder directeur David Leonard Wolfson, voor eigen rekening een groot ijzeren stoomschip te bouwen—ongebruikelijk en financieel onzeker in een tijd dat Nederlandse reders hun schepen liever in Engeland of Schotland bestelden. Volgens conservator Judith Siegel liet het project vooral zien dat de Nederlandse industrie technisch weer aansluiting kon vinden bij de internationale top.

Het schip werd in 1881 te water gelaten als *Nederland* en kwam bij de Nederlandsche Stoomboot-Maatschappij in dienst als eerste Nederlandse stoomschip voor de trans-Atlantische vaart. Een jaar later kreeg het onder de latere Holland-Amerika Lijn de naam *Leerdam*. Toch duurde de carrière kort: in 1889 verging het schip voor de kust van Walcheren na een botsing met een Engels vaartuig, terwijl het onderweg was naar Argentinië. Alle opvarenden werden gered.

Opmerkelijk is dat het schip wel degelijk nog een volledig zeiltuig had, als extra veiligheid in een stoomvaart die in die tijd nog kampten met technische kinderziektes. Van het schip bestaat nog een bijna twee meter lang origineel werfmodel, afkomstig uit dezelfde periode. Dat model is nu te zien in de tentoonstelling *Bestemming Havenstad* in het Maritiem Museum Rotterdam, waar het verhaal van de ontwikkeling van de Rotterdamse haven en scheepsbouw verder wordt belicht.