Slimme gashendel Smart-Ship geeft voelbaar advies
In dit artikel:
Roy Kok uit Delft ontwikkelde met zijn bedrijf Smart-Ship een gashendel die schippers via haptische feedback — voelbare weerstand, trillingen en klikjes — adviseert hoe ze zuiniger en rustiger kunnen varen. Het idee ontstond tijdens zijn studie aan de TU Delft, waar hij bewegingen van snelle marineschepen analyseerde en die bevindingen terugbracht in een hendel die vaargedrag corrigeert zonder een scherm nodig te hebben.
Aanvankelijk was er interesse vanuit de marine, maar door veranderende prioriteiten ging die route niet door. Kok en zijn team richtten zich daarop op de civiele scheepvaart, waar brandstofbesparing en minder slijtage van groter belang zijn. De hendel kan vooraf ingestelde optimale snelheden en vermogensbeperkingen doorgeven; als die worden overschreden voelt de schipper dat direct in de hendel en kan hij daarop reageren. De schipper behoudt te allen tijde de controle — de feedback is een advies en geen automatische sturing.
In de praktijk levert het systeem volgens Smart-Ship concrete baten: veerponten op de Boven-Merwede bij Gorinchem zouden tot 35% brandstof besparen, en daarnaast is er minder onderhoud nodig omdat motoren minder vaak op hoog vermogen draaien. Kapiteins melden bovendien een rustiger en stabieler vaargedrag. Technisch gezien onderscheidt Smart-Ship zich door de combinatie van eigen hardware en software; omdat geschikte terugkoppelende hardware ontbrak ontwikkelden ze die zelf. De hendel kan verder ook gegevens van roer, GPS of dieptemeter overbrengen, al volstaan in veel gevallen de voortstuwingsparameters.
Smart-Ship ziet ook kansen voor op afstand bediende schepen: operators missen het fysieke gevoel van een schip, en een slimme hendel kan die ontbrekende sensatie deels teruggeven. Het bedrijf is de start-upfase voorbij en werkt aan een standaard motoraansturingssysteem voor zowel nieuwbouw als refits. Met de overname van de elektrische tak van Verhaar Omega uit Katwijk wil Smart-Ship nu complete propulsion control systems en motorbesturing meeontwikkelen, waarmee ze een geïntegreerdere oplossing kunnen bieden voor grotere markten. Enkele tientallen schepen varen inmiddels met de hendel, wat volgens Kok aantoont dat de sector openstaat voor dit soort tactiele hulpmiddelen.