Teruglopende prestaties binnenvaartkapiteins: 'Kijk naar je organisatiestructuur'

In dit artikel:

De prestaties van kapiteins in de binnenvaart worden niet alleen beïnvloed door personeelstekorten, werkdruk, afleiding en verloop. Ook de manier waarop een rederij is georganiseerd speelt een belangrijke rol, stelt managementadviseur en voormalig kapitein IJsbrandt Overmaat. Hij onderzocht op verzoek van een rederij verschillende schepen en koppelde zijn observaties aan de organisatietheorie van Mintzberg.

Volgens Overmaat ontstaat een probleem wanneer de organisatiestructuur niet meer past bij het werk of de veranderde omstandigheden. Kleine rederijen beginnen vaak met een eenvoudige structuur: de eigenaar stuurt direct aan en kapiteins hebben veel autonomie. Bij groei, nieuwe regelgeving, laag water of complexer werk reageren bedrijven echter geregeld met extra procedures en protocollen. Daardoor kunnen verantwoordelijkheden onduidelijk worden en krijgen kapiteins minder ruimte om hun vakkennis te gebruiken. Dat leidt tot slechtere samenwerking, verkeerde beslissingen en afnemende effectiviteit.

De juiste structuur hangt volgens Overmaat af van het soort werk. Bij risicovolle tankvaart zijn duidelijke regels en controle noodzakelijk, terwijl projecten zoals baggerwerk juist meer vrijheid voor uitvoerende teams vragen. In de binnenvaart kan een professionele of hybride structuur goed werken: procedures bieden houvast, maar de kapitein bepaalt binnen die kaders hoe hij handelt.

Overmaat adviseert rederijen daarom bij groei of veranderingen eerst te onderzoeken wat de organisatie en bemanning nodig hebben. Zij moeten met kapiteins overleggen, hun professionele ruimte bewaken en bij de werving niet alleen naar diploma’s kijken, maar ook naar de aansluiting tussen medewerker en organisatie. Operationeel succes begint volgens hem met kritisch kijken naar de eigen reflexen en het serieus betrekken van medewerkers, in plaats van automatisch meer regels in te voeren.