Waarom is FAME een lastige bio-brandstof voor de binnenvaart?
In dit artikel:
FAME (Fatty Acid Methyl Esters) is een biocomponent die steeds vaker ter discussie staat binnen de binnenvaart. Waar HVO (Hydrotreated Vegetable Oil) chemisch dicht bij fossiele diesel ligt en volledig kan vervangen, wordt FAME doorgaans bijgemengd in diesel (B-codes: B0, B7 — standaard aan de pomp in Europa — tot B100). De grondstoffen variëren van koolzaad- en rijstolie tot gebruikt frituurvet, wat het idee voedt van circulair brandstofgebruik, maar praktische problemen zorgen voor terughoudendheid bij schippers en vakbonden.
Belangrijkste problemen
- Temperatuurgevoeligheid: FAME bevat verzadigde vetzuren die het stol- en vloeipunt sterk verhogen vergeleken met gewone diesel. Daardoor kunnen bij afkoeling kristallen en vlokken ontstaan die filters verstoppen en de brandstoftoevoer verstoren. Omdat samenstelling per batch varieert, is het gedrag onvoorspelbaar.
- Oxidatie en wateraantrekking: FAME neemt sneller water op, en warmte, licht en zuurstof versnellen oxidatie. Dat leidt tot kwaliteitsverlies en bevordert microbiële groei (vergisting, slijmlaag) in grote tanks, vooral in laagjes brandstof met weinig circulatie.
- Gevolgen voor motoren: Verontreinigde of verstoorde brandstoftoevoer kan filters, brandstofpompen en injectoren beschadigen, met motoruitval als mogelijk gevolg — een groot veiligheidsrisico op rivieren en in lastig vaargebied.
Operationele eisen en beperkingen
De sector heeft in de Green Deal (2019) reductiedoelstellingen, en FAME lijkt op korte tot middellange termijn een beschikbare optie. Toch vergt gebruik van FAME intensievere ‘good housekeeping’: frequenter controleren van bunkers, waterafname, brandstoffilters en eventueel aanpassingen aan het brandstofsysteem. Additieven die vloeibaarheid verbeteren worden aangeboden, maar het bewijs voor hun effectiviteit is nog onvoldoende. Sommige tests (onder meer door VT) liepen met B100, maar moderne Stage V-motoren (na 2019) zijn niet gecertificeerd voor B100 en mogen maximaal B7 bijmengen; zij zijn wel geschikt voor HVO.
Standpunt branche
Michel Voorwinde (branchemanager Bovag) benadrukt dat FAME grondig onderzocht moet worden; hij verwacht dat FAME waarschijnlijk de enige direct beschikbare biobrandstof voor de binnenvaart zal zijn en wijst op de paradox dat het wegvervoer al met B7 rijdt terwijl de binnenvaart zelfs met B0 problemen ziet.
Kortom: FAME biedt een snel inzetbare verduurzamingsmogelijkheid, maar de fysische en microbiologische eigenschappen vragen om strikte opslag-, monitoring- en aanpassingsmaatregelen. Zonder die maatregelen brengt FAME aanzienlijke operationele risico’s met zich mee, en blijft verder onderzoek en praktijkproeven nodig om veilig en betrouwbaar gebruik in de binnenvaart mogelijk te maken.