Zeker 500 schepen varen onder valse vlag en vallen onder de schaduwvloot

In dit artikel:

Onderzoek van Pointer (KRO-NCRV), Follow the Money en internationale partners toont dat minstens 500 schepen zonder geldige vlag deel uitmaken van een Russische, Iraanse of Venezolaanse schaduwvloot. Tussen 1 november 2025 en 1 februari 2026 voeren 61 van die tankers ongehinderd door Europese wateren; in die periode waren 20 olië- en gastankers voor Rusland actief in de Noordzee. Deze schepen worden ook verdacht van spionage.

Een valse vlag betekent dat een schip zich voordoet als geregistreerd in een bepaald land terwijl dat land aangeeft dat het schip daar niet meer staat ingeschreven. Dat ontbrekende registratiebewijs biedt volgens het internationaal zeerecht juridische mogelijkheden voor kuststaten om in te grijpen, bijvoorbeeld door inspectie of inbeslagname.

In de praktijk wordt weinig gehandhaafd, mede omdat handelen in de Nederlandse Exclusieve Economische Zone (EEZ) lastiger is dan in territoriale wateren. De Nederlandse regering wil regels aanpassen zodat valse-vlagschepen standaard geïnspecteerd, naar een ankerplaats begeleid of uiteindelijk in beslag genomen kunnen worden; een wetsvoorstel volgt voor de zomer. Rusland anticipeert door schepen rond Groot-Brittannië en Ierland te sturen, waardoor ze buiten het bereik van landen als Nederland, België, Denemarken en Duitsland blijven.