Zware Kees: bovenlangs

In dit artikel:

In de zestiende eeuw zochten Hollandse zeevaarders naar een noordelijke route naar Azië. Spanje en Portugal beheersten de belangrijke zeeroutes, terwijl de Nederlanden zelfstandig wilden handelen. Een kaart van Gerardus Mercator uit 1580 wekte de indruk dat boven Noorwegen een brede, oostelijke doorgang naar Azië lag. Engelse en Nederlandse expedities probeerden die route te vinden, maar liepen vast op ijs, slecht weer en andere gevaren.

Eeuwen later maakte klimaatverandering de Noordelijke Zeeroute langs de Russische kust in de zomer beter bevaarbaar. De auteur voer er ongeveer tien jaar geleden van Qingdao via Sabetta naar Oostende en merkte dat de scheepvaartsector toen zeer optimistisch was. De route kon de reistijd tussen Azië en Europa ongeveer halveren en brandstof besparen. Omdat Rusland destijds nog vooral als bureaucratisch lastig werd gezien, leek grootschalig gebruik van de route haalbaar. Bemanningen kregen speciale pooltraining en konden een certificaat als ijsnavigator behalen.

Van dat optimisme is volgens de auteur inmiddels weinig over. Hoewel het ijs de scheepvaart minder hindert, maken de oorlog in Oekraïne, internationale sancties en de afhankelijkheid van Russische territoriale wateren vrije doorvaart onzeker. Daarnaast is het Arctische gebied ecologisch kwetsbaar. Tijdens eerdere reizen zag de auteur al roet op sneeuwvelden door passerende schepen. De route wordt daardoor niet alleen bepaald door ijs en navigatie, maar ook door milieuregels, beperkingen en een instabiele geopolitieke situatie.