Zware Kees: ontsnapt door Straat van Hormuz

In dit artikel:

De schrijver, een voormalig zeevaartstudent en matroos, beschrijft hoe snel digitalisering de scheepvaart heeft veranderd en welke keerzijden dat heeft. In zijn beginjaren leerde hij navigeren met apparaten als de Decca Mark 12; aan boord van het koel- en vriesschip Atlantic vond hij al de nieuwere Mark 21 en een vroege Satnav, maar die apparatuur gaf lang niet altijd een positiefix. Als de elektronica faalde, nam een ervaren stuurman nog gewoon de sextant ter hand om de koers te bepalen.

Sindsdien zijn steeds meer computers, gekoppelde systemen, IT-procedures en nu ook AI onderdeel van de brug geworden. Dat brengt praktische voordelen, maar maakt de scheepvaart ook kwetsbaarder: systemen moeten blijven functioneren en bemanningen moeten weten wat ze doen. Een actueel voorbeeld uit een krantenartikel illustreert dat risico: een olietanker zou in de Straat van Hormuz de transponder (AIS) hebben uitgezet om onopgemerkt te varen. Daardoor verdween het schip uit databases en vaarkaarten die op AIS-data vertrouwen, terwijl het radarscherm een echo van het grote schip zou hebben moeten tonen. De schrijver betreurt dat observatoren kennelijk vooral naar digitale data keken en geen ervaren bemanningslid aanwezig was om de radar-echo te herkennen.

Kortom: technologische vooruitgang heeft de navigatie ingrijpend veranderd, maar de menselijke vaardigheid en kritische blik blijven essentieel om zowel technische storingen als opzet tot misleiding te herkennen.